marc colpaert
De Vlaamse steden en gemeenten hebben sinds 2018 gemiddeld +20% meer zwerfkatten gevangen. Het aantal adopties van zwerfkatten steeg met maar liefst +147%. Vorig jaar werden zo’n 12.500 zwerfkatten gevangen. Meer dan 3.000 daarvan vonden een nieuwe, veilige thuis en zo’n 6.600 katten werden opnieuw uitgezet. Dat blijkt uit een rondvraag van Dierenminister Ben Weyts bij 209 Vlaamse steden en gemeenten.
“Vlaanderen is veel meer belang gaan hechten aan dierenwelzijn en ook steeds meer steden en gemeenten volgen dat voorbeeld”, zegt Weyts. “De lokale besturen spelen een belangrijke rol in de aanpak van zwerfkatten. Daarom werk ik aan extra wettelijke instrumenten om steden en gemeenten daarbij nog beter te ondersteunen. Want als we deze strijd niet voeren in élk dorp en elke stad, dreigen meer dierenleed én meer overlast voor mensen. Het is pure wiskunde: elke kattin wordt vruchtbaar vanaf 5 à 6 maanden en kan vanaf dan elk jaar 3 nestjes van tot wel 6 kittens krijgen. Na 5 jaar kan 1 enkele kat zo wel 5.000 nakomelingen hebben. Ook hier is voorkomen veel beter dan genezen”.
Vlaanderen wil zo min mogelijk zwerfkatten, want deze dieren leven buiten in alle weersomstandigheden, zijn vaak ondervoed en lopen vaak ziektes en verwondingen op. Een zwerfkat leeft meestal zelfs maar 2 tot 5 jaar, terwijl een huiskat gemiddeld 10 jaar ouder wordt. Daarnaast veroorzaken zwerfkatten vaak overlast: ze scheuren vuilzakken open of maken lawaai tijdens de paartijd of gevechten. Elke stad en elke gemeente moet het zwerfkattenbestand beheren, anders kunnen de problemen snel uit de hand lopen. Daarom verwacht Vlaams Dierenminister Ben Weyts sinds 2018 dat alle lokale besturen een zwerfkattenbeleid uitstippelen en uitvoeren. Dat betekent dat steden en gemeenten onder meer een plan moeten opstellen, een centraal meldpunt voorzien en zwerfkatten vangen en steriliseren. Ze kunnen daarvoor rekenen op een netwerk van vrijwilligers en dierenasielen.
Meer geadopteerde zwerfkatten
Nu blijkt dat Vlaamse steden en gemeenten sinds 2018 gemiddeld +20% meer zwerfkatten
vangen. Het aantal adopties van zwerfkatten steeg met +147%. In 2025 werden in de 196
steden en gemeenten die vangcijfers rapporteerden samen 12.577 zwerfkatten gevangen. De
meeste vangacties vonden plaats in Antwerpen (704), gevolgd door Beringen (345) en Geel
(283). Maar liefst 90% van de lokale besturen werkt structureel samen met een dierenasiel.
Daarnaast heeft 40% een voederbeleid en beschikt 2/3 over schuilhokken voor zwerfkatten.
Er gebeurt dus heel wat op het terrein. Vorig jaar werd bijvoorbeeld iets meer dan 1⁄2 van de
gevangen katten teruggeplaatst. Nog eens ruim 1⁄4 vond een nieuwe thuis via adoptie.
Bovendien werd 78% van de gevangen zwerfkatten gesteriliseerd. Dat blijkt allemaal uit een
bevraging die Weyts liet uitvoeren bij de lokale besturen om de vinger aan de pols te houden
rond de zwerfkattenproblematiek en het gemeentelijke beleid.
Limburg vangt én steriliseert meeste zwerfkatten
Limburg spant de kroon wat het aantal gevangen zwerfkatten per gemeente betreft. De
Limburgse gemeenten vingen in 2025 gemiddeld 82 zwerfkatten, gevolgd door Oost-
Vlaanderen met 73 en Antwerpen met 70. Maar ook wat er nadien met die katten gebeurt,
verschilt sterk van provincie tot provincie. Zo is Limburg eveneens koploper in sterilisaties:
tegenover 100 gevangen zwerfkatten staan er ongeveer 93 sterilisaties. Vlaams-Brabant volgt
met 90 sterilisaties per 100 gevangen katten. Bij adopties ziet het plaatje er anders uit. Daar
staat Vlaams-Brabant bovenaan met ruim 35 adopties per 100 gevangen katten, gevolgd door
West-Vlaanderen met ongeveer 30.
Lokale besturen geven in de rondvraag zelf aan dat het aantal zwerfkatten stabiliseert of daalt:
42,5% ziet geen verandering en 26,3% een afname. Minder dan 1 op de 10 lokale besturen ziet
het aantal zwerfkatten nog toenemen. Toch blijft er nog veel werk aan de winkel. Zolang
eigenaars hun katten niet laten steriliseren of ze achterlaten, blijven er nieuwe zwerfkatten
bijkomen. “We kunnen elk jaar duizenden zwerfkatten vangen en voor hen een nieuwe thuis
zoeken, maar zolang mensen hun kat niet laten steriliseren of ze dumpen, blijft het dweilen
met de kraan open”, zegt Weyts. “Mijn oproep is dan ook heel eenvoudig: steriliseer uw kat.
Tegelijk werken we aan bijkomende instrumenten om steden en gemeenten nog beter te
ondersteunen, onder meer bij de naleving van de sterilisatieplicht.”
Marc Colpaert/Marc Sluys
